Η επικείμενη αναμέτρηση στις 21 Μαΐου θα διεξαχθεί με το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, με βάση τον εκλογικό νόμο που ψηφίστηκε το 2016 από τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Οι επόμενες θα λάβουν χώρα με τον νέο νόμο τον οποίο και ψήφισε η σημερινή κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, που παραπέμπει στο σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής και ευνοεί το πρώτο κόμμα.
Ειδικότερα, οι επαναληπτικές βουλευτικές εκλογές διεξάγονται μέσα σε τριάντα ημέρες από την αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης μέσω διερευνητικών εντολών μετά την προκήρυξή τους με διάταγμα της Προέδρου της Δημοκρατίας, που προσυπογράφεται από το μεταβατικό Υπουργικό Συμβούλιο (άρθρο 37 εδάφιο 3 του Συντάγματος). Στο μεσοδιάστημα, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ορίζει υπηρεσιακή κυβέρνηση, με υπηρεσιακό Πρωθυπουργό έναν από τους Προέδρους των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων της χώρας, του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Τι είναι όμως το σύστημα της απλής αναλογικής
Με την απλή αναλογική, προκειμένου να υπάρξει πλειοψηφία 151 εδρών απαιτείται εκλογικό ποσοστό κοντά στο 50% για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ανάλογα το ποσοστό των κομμάτων που έμειναν εκτός Βουλής.
Επιπλέον, προβλέπεται κατάργηση του «μπόνους» των 50 εδρών για το πρώτο κόμμα και υπολογισμός των κοινοβουλευτικών εδρών που αντιστοιχούν σε καθένα από τα κόμματα, τα οποία συγκεντρώνουν τουλάχιστον 3% επί των έγκυρων ψήφων στην εκάστοτε εκλογική αναμέτρηση. Με πιο απλά λόγια, οι έδρες των κομμάτων υπολογίζονται ως εξής: ποσοστό εκλογών/100×300 (αριθμός βουλευτών)=έδρες. Κατά συνέπεια, αν για παράδειγμα ένα κόμμα λάβει 30% θα έχει συνολικά 90 έδρες. Η στρογγυλοποίηση πηγαίνει πάντα προς το προηγούμενο ακέραιο.
Όσες έδρες στο τέλος της κατανομής παραμείνουν αδιάθετες λόγω της στρογγυλοποίησης, καταλήγουν στους συνδυασμούς με τα μεγαλύτερα υπόλοιπα. Αν το άθροισμα των ως άνω ακέραιων μερών των πηλίκων υπολείπεται του αριθμού 300, τότε παραχωρείται, κατά σειρά, ανά μία έδρα και ως τη συμπλήρωση αυτού του αριθμού στους σχηματισμούς, των οποίων τα πηλίκα εμφανίζουν τα μεγαλύτερα δεκαδικά υπόλοιπα.
Στα κόμματα που θα περάσουν τον πήχη του 3% θα κατανεμηθούν αναλογικά 285 έδρες με βάση το ποσοστό που αναλογεί στις ψήφους τους. Άλλες 12 έδρες προέρχονται από τα ψηφοδέλτια Επικρατείας και οι υπόλοιπες τρεις έδρες θα αναδειχθούν για πρώτη φορά από τους Έλληνες του εξωτερικού.
Τι είναι η ενισχυμένη αναλογική
Με την ενισχυμένη αναλογική, εάν το πρώτο κόμμα, έχει λάβει ποσοστό μεγαλύτερο ή ίσο του 25% των έγκυρων ψηφοδελτίων, τότε λαμβάνει μπόνους 20 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες 280 έδρες κατανέμονται αναλογικά μεταξύ των δικαιούμενων εδρών κομμάτων. Από το 25% και μετά, για κάθε 0,5% το πρώτο κόμμα θα παίρνει επιπλέον μπόνους μία έδρα, ενώ το μάξιμουμ των 50 εδρών θα το λαμβάνει εάν το ποσοστό του είναι στο 40%. Αυτά ισχύουν και σε περίπτωση συνασπισμού κομμάτων, εφόσον ο μέσος όρος της δύναμης των κομμάτων που τον απαρτίζουν είναι μεγαλύτερος από την δύναμη του αυτοτελούς κόμματος, που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό έγκυρων ψηφοδελτίων.
Ειδικότερα, ένα κόμμα που θα κινείται κοντά στο 37% θα μπορεί να έχει αυτοδυναμία, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, όπως ο αριθμός των κομμάτων που θα εισέλθουν στη Βουλή. Εφόσον αποσπάσει το 40% της λαϊκής ψήφου, θα λαμβάνει τις επιπρόσθετες 50 έδρες, αριθμό που μέχρι τώρα λάμβανε το πρώτο κόμμα ανεξαρτήτως του ποσοστού του.
Αντίστοιχα αν το πρώτο κόμμα λάβει. ποσοστό άνω του 25%, παίρνει μπόνους 20 έδρες που αυξάνονται ανάλογα με το ποσοστό, με ανώτατο όριο τις 50 έδρες εάν το ποσοστό του είναι στο 40%.
Οι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους ανέρχονται σε 9.810.040, εκ των οποίων 4.760.042 άνδρες και 5.049.998 γυναίκες. Για πρώτη φορά θα ψηφίσουν 438.595 νέοι ηλικίας από 17 έως 21 ετών. Δικαίωμα ψήφου έχουν όσοι γεννήθηκαν το 2006. Επιπρόσθετα, σε αυτές τις εκλογές για πρώτη φορά έχουν τη δυνατότητα οι Έλληνες του εξωτερικού, που πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία, να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στον τόπο κατοικίας τους. Οι 22.816 ομογενείς των οποίων εγκρίθηκαν οι αιτήσεις θα ψηφίσουν, το Σάββατο 20 Μαΐου, σε 99 εκλογικά τμήματα που συγκροτήθηκαν σε 35 χώρες της υφηλίου.
