Η ιστορία του ΣΥΡΙΖΑ είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή, αλλά και η πιο δραματική πολιτική διαδρομή που γνώρισε η Ελλάδα μετά τη Μεταπολίτευση. Μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες ένα μικρό κόμμα της Αριστεράς κατάφερε να γίνει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας, να ανατρέψει το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα, να κυβερνήσει επί 4,5 χρόνια και στη συνέχεια να βρεθεί αντιμέτωπο με μια υπαρξιακή κρίση που σήμερα απειλεί ακόμη και την ίδια του την ύπαρξη.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα στον ΣΥΡΙΖΑ δεν αποτελεί ένα ξαφνικό γεγονός. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς πορείας πολιτικών επιλογών, εσωτερικών συγκρούσεων, στρατηγικών λαθών, ιδεολογικών αντιφάσεων και ιστορικών εξελίξεων που σταδιακά αποσυναρμολόγησαν το οικοδόμημα που είχε χτιστεί την προηγούμενη δεκαετία.
Για να κατανοήσει κανείς πώς ο ΣΥΡΙΖΑ οδηγήθηκε στη σημερινή κατάσταση, πρέπει να επιστρέψει αρκετά χρόνια πίσω, όταν το κόμμα δεν ήταν παρά μια μικρή πολιτική δύναμη που κινούνταν στα όρια της κοινοβουλευτικής επιβίωσης.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Συνασπισμός και οι μικρότερες οργανώσεις που αργότερα συγκρότησαν τον ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονταν στο περιθώριο της πολιτικής ζωής. Η χώρα κυβερνιόταν εναλλάξ από τη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, ενώ η Αριστερά διατηρούσε περιορισμένη εκλογική επιρροή. Τίποτα δεν προμήνυε ότι λίγα χρόνια αργότερα ο συγκεκριμένος πολιτικός χώρος θα διεκδικούσε την εξουσία.
Η μεγάλη ανατροπή ήρθε με την οικονομική κρίση του 2010. Τα μνημόνια, οι περικοπές, η ανεργία, η κοινωνική ανασφάλεια και η κατάρρευση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα δημιούργησαν πρωτοφανείς συνθήκες. Το ΠΑΣΟΚ, που κυριαρχούσε επί δεκαετίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς, βρέθηκε στο στόχαστρο της κοινωνικής οργής. Εκατοντάδες χιλιάδες ψηφοφόροι αναζητούσαν νέο πολιτικό «σπίτι».
Ο ΣΥΡΙΖΑ «εκμεταλλεύτηκε» καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο αυτή τη συγκυρία. Εμφανίστηκε ως η μοναδική συνεπής αντιμνημονιακή δύναμη και κατάφερε να εκφράσει την αγανάκτηση μεγάλου μέρους της κοινωνίας. Οι πλατείες των Αγανακτισμένων, οι μαζικές διαδηλώσεις και η αίσθηση ότι η χώρα βρισκόταν σε κατάσταση εθνικής ταπείνωσης λειτούργησαν ως επιταχυντής της ανόδου του.
Στο επίκεντρο αυτής της πορείας βρέθηκε ο Αλέξης Τσίπρας. Νεαρός, επικοινωνιακός, με διαφορετικό πολιτικό ύφος από τους παραδοσιακούς ηγέτες, κατάφερε να εκφράσει μια γενιά που αναζητούσε πολιτική αλλαγή. Μέσα σε λίγα χρόνια μετατράπηκε από αρχηγός ενός μικρού κόμματος σε βασικό διεκδικητή της πρωθυπουργίας.
Οι εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 αποτέλεσαν την κορύφωση της ανόδου. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέκτησε την εξουσία και ο Αλέξης Τσίπρας έγινε ο νεότερος πρωθυπουργός της μεταπολίτευσης. Για εκατομμύρια πολίτες ήταν η στιγμή της δικαίωσης. Για πρώτη φορά ένα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς κυβερνούσε τη χώρα.
Ωστόσο, η μετάβαση από τα συνθήματα της αντιπολίτευσης στην πραγματικότητα της διακυβέρνησης αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη.
Το πρώτο εξάμηνο του 2015 έμελλε να καθορίσει ολόκληρη την πορεία του κόμματος. Οι διαπραγματεύσεις με τους δανειστές, η οικονομική ασφυξία, το δημοψήφισμα του Ιουλίου και η τελική συμφωνία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς προκάλεσαν βαθύ τραύμα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ.
Για πολλούς ψηφοφόρους, αλλά και για σημαντικό αριθμό στελεχών, η υπογραφή του τρίτου μνημονίου θεωρήθηκε εγκατάλειψη των βασικών προεκλογικών δεσμεύσεων. Η πρώτη μεγάλη διάσπαση ήταν γεγονός. Στελέχη που είχαν πρωταγωνιστήσει στην άνοδο του κόμματος αποχώρησαν, καταγγέλλοντας πολιτική μετάλλαξη.
Παρά τη νέα εκλογική νίκη του Σεπτεμβρίου του 2015, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν πλέον ο ίδιος. Είχε κερδίσει την εξουσία αλλά είχε χάσει ένα κομμάτι της πολιτικής του ψυχής.
Τα επόμενα χρόνια επιχείρησε να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο κόμμα εξουσίας. Διαχειρίστηκε δύσκολες οικονομικές αποφάσεις, προχώρησε στη Συμφωνία των Πρεσπών, επιδίωξε να επεκταθεί προς τον χώρο της Κεντροαριστεράς και να αντικαταστήσει οριστικά το ΠΑΣΟΚ ως βασικός εκφραστής του προοδευτικού χώρου.
Όμως όσο κυβερνούσε, τόσο απομακρυνόταν από την εικόνα του αντισυστημικού κινήματος που είχε συγκινήσει τους πολίτες την περίοδο των μνημονίων.
Η ήττα του 2019 από τη Νέα Δημοκρατία δεν θεωρήθηκε καταστροφική. Ο ΣΥΡΙΖΑ παρέμεινε ισχυρή αξιωματική αντιπολίτευση και πολλοί πίστεψαν ότι θα επέστρεφε σύντομα στην εξουσία. Στην πραγματικότητα όμως η φθορά είχε ήδη ξεκινήσει.
Το κόμμα δυσκολευόταν να αποφασίσει τι ακριβώς ήθελε να είναι. Ένα ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα; Ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα; Ένας ευρύς προοδευτικός συνασπισμός; Η απάντηση δεν δόθηκε ποτέ με σαφήνεια.
Οι διαφορετικές τάσεις, που όσο ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδιζε παρέμεναν ενωμένες, άρχισαν να συγκρούονται όλο και πιο έντονα. Η κοινή επιδίωξη της εξουσίας δεν αρκούσε πλέον για να συγκρατήσει τις αντιθέσεις.
Οι εκλογές του 2023 αποτέλεσαν το δεύτερο μεγάλο σοκ. Τα αποτελέσματα ήταν πολύ χειρότερα από κάθε πρόβλεψη. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε εκατοντάδες χιλιάδες ψηφοφόρους και βρέθηκε αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας.
Η αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία έκλεισε οριστικά μια ιστορική εποχή. Το πρόβλημα όμως ήταν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είχε μάθει να λειτουργεί γύρω από την προσωπικότητα του Τσίπρα. Όταν εκείνος αποχώρησε, αποκαλύφθηκαν όλες οι εσωτερικές αδυναμίες που για χρόνια παρέμεναν κρυμμένες.
Ακολούθησαν εσωκομματικές συγκρούσεις, δημόσιες αντιπαραθέσεις, αποχωρήσεις βουλευτών και στελεχών, διαγραφές και συνεχείς αμφισβητήσεις. Οι πολίτες έβλεπαν ένα κόμμα που έμοιαζε να ασχολείται αποκλειστικά με τον εαυτό του.
Η εικόνα αυτή επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τη δημοσκοπική του θέση. Πολλοί πρώην ψηφοφόροι στράφηκαν προς το ΠΑΣΟΚ, άλλοι επέλεξαν μικρότερα κόμματα, ενώ αρκετοί απομακρύνθηκαν συνολικά από την πολιτική διαδικασία.
Σήμερα, η συζήτηση για συνεργασίες, νέα σχήματα και ανασυνθέσεις του προοδευτικού χώρου δείχνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Η έγκριση της πρότασης για σύμπλευση με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα αναδεικνύει την αγωνία πολλών στελεχών να βρεθεί μια νέα πολιτική διέξοδος πριν η φθορά καταστεί μη αναστρέψιμη.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αναγεννηθεί ή αν η σημερινή κρίση αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο ενός πολιτικού κύκλου που ξεκίνησε με μεγάλες προσδοκίες και ολοκληρώνεται μέσα σε βαθιά αβεβαιότητα…..
https://www.alfanea.gr/telos-epochis-o-syriza-apofasise-na-stirixei-tin-elas-toy-alexi-tsipra/