Σε ισχύ τίθεται από τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026 το νέο πλαίσιο ρύθμισης οφειλών για την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Βασική αλλαγή είναι η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία, με στόχο τη διατήρηση του σπιτιού και τη διαμόρφωση βιώσιμης πρότασης αποπληρωμής.
Ειδικότερα, κατά την υποβολή της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ο δανειολήπτης μπορεί να ζητήσει την προστασία της κύριας κατοικίας του, συναινώντας παράλληλα στην εκούσια ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού. Η επιλογή αυτή συνδέει τη διατήρηση της κατοικίας με την αξιοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας για την αποπληρωμή μέρους των χρεών.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται στην ανακοίνωση, για τον υπολογισμό της συγκεκριμένης πρότασης ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη η αξία της κύριας κατοικίας. Σκοπός είναι να προκύπτουν μεγαλύτερα περιθώρια διαγραφής οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Το τελικό ύψος της οφειλής και οι όροι αποπληρωμής αποτυπώνονται στην πρόταση που προκύπτει για κάθε περίπτωση, χωρίς να σημαίνει ότι όλοι οι αιτούντες εξασφαλίζουν το ίδιο ποσοστό μείωσης.
Για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες προβλέπεται υποχρέωση των πιστωτών να καταθέτουν τη συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση, η οποία συνδυάζει τη διάσωση της κύριας κατοικίας με τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων. Η αποδοχή της παραμένει επιλογή του οφειλέτη. Εάν την απορρίψει, προβλέπεται να λάβει την πρόταση του εξωδικαστικού μηχανισμού με την υφιστάμενη διαδικασία, χωρίς την εκποίηση που περιλαμβάνει η συγκεκριμένη εναλλακτική.
Η προστασία της κατοικίας συνδέεται με την οριστική υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης και την τήρηση των όρων της. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, μετά την υπογραφή απαγορεύονται οι πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης, ο πλειστηριασμός και η λήψη ασφαλιστικών μέτρων επί της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που δεσμεύονται από τη ρύθμιση. Συνεπώς, η προστασία δεν πρέπει να συγχέεται με μια ανεπιφύλακτη ασυλία από κάθε απαίτηση ούτε με αυτόματη διασφάλιση του ακινήτου μόνο με την κατάθεση της αίτησης.
Η σύμβαση αποκτά επίσης ισχύ εκτελεστού τίτλου, ενισχύοντας τη δεσμευτικότητα των συμφωνημένων όρων. Κεντρική προϋπόθεση παραμένει η συνεπής εξυπηρέτηση της ρύθμισης, καθώς η προστασία της κατοικίας εξαρτάται από την τήρησή της.
Ενδεικτικά, ένας οφειλέτης με συνολικό χρέος 300.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και άλλα ακίνητα αξίας 50.000 ευρώ μπορεί να ζητήσει την ένταξή του στη συγκεκριμένη διαδικασία, συναινώντας στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας. Εάν από τη ρευστοποίηση αποδοθούν στους πιστωτές 50.000 ευρώ και η τελική πρόταση προβλέπει υπόλοιπο 150.000 ευρώ προς αποπληρωμή, τότε η διαγραφή διαμορφώνεται σε 100.000 ευρώ. Τα 50.000 ευρώ της ρευστοποίησης αποτελούν εξόφληση μέρους του χρέους και δεν προσμετρώνται ως «κούρεμα».
Το παράδειγμα περιγράφει ένα υποθετικό αποτέλεσμα και δεν αποτελεί αυτόματο υπολογισμό της πλατφόρμας. Η αξία των ακινήτων δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με το καθαρό ποσό που θα αποδώσει η ρευστοποίησή τους, ενώ η τελική πρόταση καθορίζει την οφειλή που θα αποπληρωθεί και τους επιμέρους όρους της.
Στο παράδειγμα της ανακοίνωσης αναφέρεται δυνατότητα αποπληρωμής έως 35 έτη, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη. Το ύψος της μηνιαίας δόσης δεν μπορεί, ωστόσο, να προσδιοριστεί μόνο από τη διάρκεια και το κεφάλαιο, χωρίς να είναι γνωστοί το επιτόκιο και οι υπόλοιποι όροι της σύμβασης.
Η βασική επιλογή που εισάγει η διαδικασία είναι συγκεκριμένη: ο δανειολήπτης μπορεί να επιδιώξει τη διατήρηση της κύριας κατοικίας του, αποδεχόμενος την εκποίηση άλλων ακινήτων και αναλαμβάνοντας την εξυπηρέτηση του χρέους που θα παραμείνει. Το όφελος και το περιουσιακό κόστος αυτής της επιλογής αποτυπώνονται στην τελική πρόταση, την οποία ο οφειλέτης καλείται να αξιολογήσει πριν δεσμευτεί.