Ο μύκητας που ευθύνεται για την ασθένεια των πλατάνων εισήλθε στην Ευρώπη από τη Βόρεια Αμερική και εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2003 στη Μεσσηνία.
Ο μύκητας Ceratocystis platani, που προκαλεί την ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους που πλήττει τα πλατάνια, ήρθε στην Ευρώπη από την Αμερική κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο με ξύλινα κουτιά που περιείχαν πολεμοφόδια και ήταν κατασκευασμένα με μολυσμένη υλοτομία
Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, μέσα σε μία δεκαετία επεκτάθηκε σχεδόν σε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Το 2010 η ασθένεια διαπιστώθηκε στην Ήπειρο και το 2011 στη Θεσσαλία, ενώ το 2016 και το 2017 είχε επεκταθεί σε ένα μεγάλο μέρος της Στερεάς Ελλάδας και της Εύβοιας. Το 2019 στην Ανατολική Αττική στη Λάρισα και στην Πιερία. Μέχρι σήμερα η ασθένεια έχει εντοπιστεί επίσημα σε 1.942 θέσεις, σε καθεμία από τις οποίες μπορεί να έχουν νεκρωθεί από ένα έως και αρκετές εκατοντάδες δύντρα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε αρκετές περιοχές της Πελοποννήσου και της Ηπείρου τα νεκρά από την ασθένεια δένδρα είναι χιλιάδες και εντοπίζονται ως επί το πλείστον στην παρόχθια ζώνη κατά μήκος ποταμών και χειμάρρων, όπως επισημαίνεται στη μελέτη του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (Ι.Μ.Δ.Ο.) που είναι το επίσημο εθνικό εργαστήριο για την ασθένεια αυτή. Το μόνο τμήμα της Ελλάδας όπου δεν έχει ταυτοποιηθεί η ασθένεια εκτείνεται από το όρια του Νομού Θεσσαλονίκης μέχρι τα ανατολικά σύνορα της χώρας. Ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η ασθένεια να υπάρχει και σε άλλες περιοχές, αλλά να μην έχει εντοπιστεί.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι μεγαλύτερες καταστροφές από την ασθένεια έχουν σημειωθεί σε παραποτάμιες συστάδες πλατάνου σε περιοχές της Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας, της Θεσσαλίας και της Ηπείρου και τα τελευταία χρόνια το παθογόνο διαπιστώθηκε στην Κεντρική Μακεδονία (Πιερία).
Εως σήμερα, ο μύκητας C. platani έχει νεκρώσει εμβληματικά δένδρα πλατάνου που κοσμούσαν πλατείες δρόμους και χώρους αναψυχής, σε πολλές περιοχές της χώρας. Ο σημαντικότερος παράγοντας διασποράς του παθογόνου στην Ελλάδα είναι ο άνθρωπος, με μηχανήματα εκσκαφής και εργαλεία κλάδευσης και κοπής. «Μια τεράστια οικολογική καταστροφή βρίσκεται σε εξέλιξη στα πλατανοδάση της Ελλάδας και απαιτούνται δραστικά μέτρα για τον περιορισμό της επέκτασης του παθογόνου και την αποτροπή της διάδοσής του σε νέες περιοχές», προειδοποιεί το Ι.Μ.Δ.Ο.
Η είσοδός του μύκητα στους ιστούς του φυτού γίνεται κυρίως από πληγές στο φλοιό των κλάδων, του κορμού ή των ριζών.
Ένα βασικό ζήτημα στην αντιμετώπιση της ασθένειας είναι η έγκαιρη διάγνωση του παθογόνου. Η ασθένεια, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος, έχει αντιμετωπιστεί επιτυχώς σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας όταν διαπιστώθηκε στα αρχικά στάδια προσβολής.
Να σημειωθεί ότι η ασθένεια προσβάλλει μόνο δένδρα πλατάνου, κανένα άλλο φυτό. Νεαρά δένδρα μπορεί να νεκρωθούν μέσα σε μία βλαστική περίοδο, ενώ τα μεγάλα δένδρα μπορεί να επιβιώσουν για μερικά χρόνια.
Η Ελλάδα και η γειτονική Αλβανία είναι οι μοναδικές χώρες, όπου μέχρι στιγμής ο C. platani έχει επεκταθεί σε φυσικά οικοσυστήματα. Στην Ιταλία και στη Γαλλία η ασθένεια έχει πάρει επίσης μεγάλη έκταση ωστόσο, δεν υπάρχουν φυσικά οικοσυστήματα πλατάνου στις χώρες αυτές, εκτός ίσως από τη Σικελία, όπως σημειώνει το Ινστιτούτο.
«Η έλλειψη μέτρων καραντίνας, που έπρεπε να είχαν εφαρμοστεί στις προσβεβλημένες περιοχές, έχει παίξει σημαντικό ρόλο στη διάδοση της ασθένειας στον ελληνικό χώρο. Η επέκταση του παθογόνου σε φυσικά οικοσυστήματα πλατάνου της χώρας συντελείται με γρήγορους ρυθμούς. Κατά συνέπεια, οι καταστρεπτικές συνέπειες της ασθένειας στην Ελλάδα αναμένεται να είναι δραματικές» τονίζουν οι ερευνητές.
